Owady przedstawiane były jako bardziej przyjazna środowisku alternatywa dla tradycyjnej produkcji mięsa. Mogą dostarczać wartościowego białka, wymagają stosunkowo niewielkiej ilości paszy i wody, a ich hodowla pozwala efektywnie wykorzystywać biomasę. Nowa analiza Stockholm Environment Institute pokazuje jednak, że bilans środowiskowy takich instalacji nie zawsze jest korzystny.

Owady alternatywą dla mięsa?

Rosnące zapotrzebowanie na białko i wpływ tradycyjnej hodowli zwierząt na środowisko sprawiają, że naukowcy i przedsiębiorcy poszukują alternatywnych źródeł żywności. Jednym z nich są owady, które mogą być wykorzystywane zarówno do bezpośredniego spożycia, jak i do produkcji pasz.

Ich potencjał wynika przede wszystkim z wysokiej wydajności hodowli. Owady mogą szybko przyrastać, a duża część ich masy nadaje się do spożycia. Według przywoływanych danych jadalna część świerszcza stanowi prawie 80% jego masy, podczas gdy w przypadku bydła jest to około 40%. Hodowla owadów może również wymagać znacznie mniej paszy i wody niż produkcja wołowiny.

Mniej mięsa w polskich szkołach. 72% badanych nie wie, czym jest dieta planetarna

Emisje mogą być zbliżone do tych z produkcji mięsa

W raporcie Stockholm Environment Institute przeanalizowano dostępne badania dotyczące środowiskowego wpływu hodowli owadów w Europie i Ameryce Północnej. Wyniki pokazują, że ślad węglowy tej produkcji jest bardzo zróżnicowany i zależy przede wszystkim od zastosowanych technologii, źródła energii oraz sposobu żywienia owadów. Szacowane emisje wynoszą ok. 3-35,5 kg ekwiwalentu CO₂ na kilogram białka. Dla porównania produkcja białka z drobiu wiąże się z emisjami na poziomie 18-36 kg CO₂, a z wieprzowiny – 21-53 kg CO₂.

Oznacza to, że w najbardziej efektywnych systemach owady mogą mieć wyraźną przewagę klimatyczną nad tradycyjną produkcją mięsa. W mniej korzystnych warunkach różnica jednak znika, a emisje mogą osiągać poziomy porównywalne z hodowlą zwierząt gospodarskich.

Ogrzewanie hodowli i energia z paliw kopalnych

Jednym z istotnych czynników wpływających na bilans środowiskowy jest temperatura. Owady hodowane w kontrolowanych warunkach potrzebują odpowiedniego mikroklimatu, a w chłodniejszych regionach utrzymanie właściwej temperatury może wymagać intensywnego ogrzewania obiektów. To z kolei zwiększa zużycie energii i emisje gazów cieplarnianych. Problemem jest również niewielki udział odnawialnych źródeł energii w zasilaniu tego typu instalacji w Europie i Ameryce Północnej.

Znaczenie ma także pasza – produkcja i transport również generują obciążenia środowiskowe, dlatego sama wysoka wydajność owadów nie przesądza jeszcze o ekologiczności całego procesu. Oceniając taki system, trzeba uwzględnić nie tylko ilość uzyskanego białka, ale również energię i zasoby potrzebne do jego wyprodukowania.

Jakie zalety ma hodowla owadów?

Mimo wskazanych ograniczeń owady nadal mogą być wartościowym elementem bardziej zrównoważonego systemu żywnościowego. Ich najważniejszą zaletą jest możliwość uzyskania dużej ilości białka przy stosunkowo niewielkim wykorzystaniu zasobów.

W porównaniu z bydłem hodowla owadów może wymagać nawet 12 razy mniej paszy i 2000 razy mniej wody. Duża część ich masy jest jadalna, co pozwala ograniczyć straty surowca. Niektóre gatunki mogą być również hodowane na określonych produktach ubocznych i pozostałościach organicznych, choć rzeczywisty bilans zależy od rodzaju wykorzystywanego substratu i całego procesu produkcji.

Naukowcy zwracają jednak uwagę na kwestie dobrostanu owadów – coraz więcej badań sugeruje, że niektóre z nich mogą wykazywać zdolność odczuwania bólu lub reagowania na stres. Wraz z rozwojem przemysłowych hodowli pojawia się więc pytanie o warunki utrzymywania i uśmiercania milionów, a potencjalnie miliardów osobników. Autorzy wskazują również na ryzyko nadmiernego kierowania inwestycji w stronę hodowli owadów, kosztem innych alternatywnych źródeł białka, takich jak produkty roślinne czy mięso hodowane komórkowo.

Zobacz też: Produkcja mięsa komórkowego 10 razy tańsza. Naukowcy znaleźli sposób na obniżenie kosztów pożywek

Źródła: WCN, The Conversation 

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.