Fale upałów w Europie z temperaturami powyżej 40°C pokazały w ostatnich miesiącach paradoks europejskiej transformacji. Choć produkujemy największe w historii ilości taniej energii ze źródeł solarnych, to wieczorami cena ponownie rośnie, a system pracuje na granicy wytrzymałości. Głównym powodem problemów był masowy wzrost użycia klimatyzacji, co spowodowało skoki zapotrzebowania na energię elektryczną również nocą. To zjawisko może świadczyć o braku dostatecznie rozwiniętej infrastruktury magazynowania energii.    

Rekord fotowoltaiki w Polsce i UE

Polska wytworzyła w czerwcu 24% energii elektrycznej ze źródeł solarnych. Raport Ember podaje, że czerwiec i lipiec 2026 roku były pierwszymi miesiącami w historii, w których słońce dostarczyło jedną czwartą energii elektrycznej w skali całej Unii Europejskiej. W czerwcu było to 52 TWh, a w lipcu 55 TWh. Rekordy te stały się dla europejskiej energetyki sprawdzianem odporności.

Raport think-tanku Ember pt. „Solar helps Europe’s grid withstand extreme heat” wskazuje, że w najgorętsze dni zapotrzebowanie wzrosło o 28% we Włoszech, o 23% na Węgrzech oraz o odpowiednio 14% i 13% we Francji i Hiszpanii. Choć szczyty te wciąż pozostają poniżej rekordów zimowych, ich gwałtowność i długi czas trwania stwarzają nowe wyzwania dla europejskiego systemu elektroenergetycznego. 

Wysokie temperatury uderzają bowiem w podaż z niemal wszystkich tradycyjnych źródeł energii. Spowodowany suszą niski stan wód i ich podwyższona temperatura ograniczyły hydroenergetykę, której produkcja w UE spadła do najniższego poziomu od dekady. Problemy nie ominęły sektora jądrowego i węglowego, których infrastruktura jest w znacznym stopniu chłodzona wodą ze sztucznych i naturalnych zbiorników. W Polsce niski stan Wisły zmusił elektrownie w Kozienicach i Połańcu do redukcji generacji o około 1,3 GW. 

Spośród głównych źródeł energii objętych analizą tylko fotowoltaika zwiększała produkcję w dniach największych upałów.

Wysychający i gorący Dunaj to zimny prysznic dla atomu. Czego uczy susza w Europie Środkowej?

Zjawisko „luki elastyczności” w energetyce

Podczas upalnych dni we Francji i Węgrzech panele produkowały średnio o 17% więcej energii, niż w pozostałe letnie dni. Fotowoltaika stała się źródłem energii, które pozwoliło pokryć rosnące zapotrzebowanie na klimatyzację, ponieważ jej produkcja pokrywała się ze szczytem zapotrzebowania. Co ważne podczas upalnego lata temperatura powietrza nawet w porach popołudniowych i wieczornych może utrzymywać się na wysokim poziomie.

Zjawisko to nazywamy luką elastyczności, czyli rozbieżnością między szczytową produkcją z OZE, a zapotrzebowaniem odbiorców. Tego lata w Europie zapotrzebowanie na chłodzenie budynków pozostaje na ekstremalnie wysokim poziomie również, gdy produkcja z fotowoltaiki wygasa. Brak możliwości zaspokojenia tego popytu energią z tanich źródeł zmusza operatorów systemu do uruchamiania najdroższych jednostek – najczęściej gazowych.

Efektem były skoki cen energii w godzinach wieczornych, sięgające poziomów nienotowanych od kryzysu paliwowego z 2022 roku. Według autorów raportu stanowi to dowód na konieczność przyspieszenia wprowadzania innowacji w zakresie dostosowywania dostaw energii do zapotrzebowania. 

Co blokuje rozwój magazynowania w Europie?

Zdaniem analityków ds. energetyki Ember konieczna jest zmiana postrzegania magazynów energii z dodatku na niezbędny element bezpieczeństwa energetycznego. Eksperci wskazują, że zastosowanie wielkoskalowych magazynów energii pozwoliłoby uniknąć konieczności wykorzystania emisyjnych źródeł.

Magazyny energii to jeden z najskuteczniejszych sposobów na zwiększenie odporności europejskiego systemu elektroenergetycznego w trakcie coraz cieplejszych miesięcy letnich. […] Pozwalają przenieść tanią energię na godziny wieczorne – mówi Chris Rosslowe, starszy analityk ds. energii w Ember. 

Mimo jednoznacznych wniosków płynących z rynku, wdrażanie wielkoskalowych magazynów energii natrafia na poważne bariery systemowe, prawne i rynkowe. Do najważniejszych przeszkód opóźniających transformację należą:

• brak wiążących celów w zakresie elastyczności i magazynowania na poziomie państw członkowskich UE,
• niespójność regulacyjna oraz niepewność inwestycyjna dla prywatnych podmiotów,
• wąskie gardła w infrastrukturze oraz brak wolnych miejsc przyłączeniowych do sieci,
• wysokie koszty początkowe zaawansowanych technologii bateryjnych.

Lato 2026 pokazuje, że chociaż Europa stopniowo zwiększa produkcję energii ze słońca, w dalszym ciągu potrzebne są inwestycje w technologie elastycznego zarządzania siecią. Po zlikwidowaniu barier dotyczących magazynowania energii pełne wykorzystanie tego potencjału może pozwolić uniknąć w kolejnych latach powtarzającego się zjawiska luki elastyczności. 

Zobacz też: Wielkoskalowe magazyny energii na kilka godzin nie wystarczą. Europa wspiera dłuższy czas pracy 

Źródła: Ember, SolarPower Europe, Review Energy, e-magazyny.pl 

Fot. Canva (AndreyPopov) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.