Co to jest ekosystem?

Co to jest ekosystem?

O ekosystemie mówimy wówczas, gdy mamy na myśli pewien obszar środowiska pełnego harmonii i równowagi. W każdym takim systemie ekologicznym, wodnym lub lądowym, dochodzi do ciągłej wymiany energii pomiędzy poszczególnymi organizmami. Ekosystem to trwały i stabilny układ, który ma kluczowe znaczenie dla każdej istoty na Ziemi.

Ekosystem – czym jest?

Ekosystem jest złożonym układem ekologicznym, który powtarza się i występuje w tym samym typie środowiska. W poszczególnych ekosystemach tworzą się warunki, w których mogą bytować wszelkie organizmy. Z kolei wszystkie te powiązane ze sobą gatunki tworzą biocenozę. Ekosystem jest więc harmonijnym i zrównoważonym układem, charakteryzuje go stabilność, trwałość i długowieczność. Wielkości ekosystemów są rozmaite, ponieważ mogą wynosić od kilku metrów kwadratowych (np. źródła) do setek, a nawet tysięcy kilometrów kwadratowych (tajgi, stepy). Wyróżnić można naturalne ekosystemy lądowe i wodne oraz te, które zostały poddane działaniom człowieka – półnaturalne lub sztuczne.

Funkcjonowanie ekosystemu, np. leśnego wiąże się z procesami przenoszenia materii i energii z jednego organizmu do drugiego. Ten proces można porównać do analogicznego produkowania i konsumowania dóbr. Producentem wszelkich zielonych dóbr są rośliny, liście, drzewa i korzenie.

Przykłady ekosystemów:

  • rzeka
  • las
  • sady
  • łąki
  • jeziora itd.

Aby utrzymać dany ekosystem w naturalnym i jak najmniej zmienionym stanie, należy zostawić go samemu sobie, czyli nie ingerować zanadto w jego samoregulujące procesy. Jednak wraz z rozwojem ery przemysłowej, zaczęto intensywnie eksploatować poszczególne ekosystemy i wpływać na nie.

Wpływ człowieka na ekosystem

Jeżeli na danym terenie przyrodniczym działał człowiek, wówczas można mówić o ekosystemie półnaturalnym (niektóre lasy i łąki) lub sztucznym – są to przykładowo na parki, plantacje, szkółki, czy pastwiska. Nadmierne użytkowanie danych terenów przyczynia się np. do wyjaławiania gleby z soli mineralnych. Ekosystem poddany nagłym zmianom struktury i funkcjonowania traci swój pierwotny charakter. Zmniejszanie powierzchni leśnych to także wynik zmian klimatu. Z kolei kwaśne deszcze mogą przyspieszać wymywanie składników mineralnych z gleby.

Człowiek, naruszając dany ekosystem, wpływa nie tylko na zmniejszenie lesistości, czy inne zmiany np. w wodnym ekosystemie, ale i przyczynia się do wyginięcia gatunków żyjących w danym ekosystemie. Głównymi ofiarami działalności człowieka w swoim własnym środowisku są leśne ssaki. W wodnym środowisku eliminowane są z kolei ryby, a także i inne ssaki. Kolejno bezpowrotnie giną dane gatunki, a inne stają w obliczu krytycznego zagrożenia wyginięcia.

Żywy ekosystem – las

Do niedawna lasy były ekosystemami dominującymi na globie. Każdego roku powierzchnia lasów zmniejsza się. Nawet jeśli na miejsce wyciętych drzew zasadza się nowe, proces ich wzrostu jest długotrwały. 

QWR45zEl8zsM0Je2nWnZN5ra8weFOdnk1LOxs3GBQp7OP 07 EBeo8rT32fL0NYMceJwf0wTjXViSd4FWtqA4JMjwZ6BZOoIG9qrnZubXYEAKO2Og wIVOCCdaUkL5FYISv74qKl
źródło: Englishsquare.pl

Rośliny i drzewa oddychają, odżywiają się, rosną i rozmnażają – zupełnie jak wszystkie inne istoty żywe. Większa część biosfery jest zależna od zielonych roślin, dzięki którym może istnieć życie. Biosfera to z kolei system zamknięty, w którym istnieje równowaga poszczególnych substancji. Motorem cyklu życia jest zaś Słońce.

hFJ0dxewA HlcAdGqAlIrbC di30EEpFPiWl7ypD83ATqOjSDAmji9fRu3c1q5wHogOYID 0ri8lRNcUHHgzOQ PG Imay9YZJlffESusXFbJUycZ0FSqEHpu3v5wWa8Mmf5WtI7
Lesistość w Europie, źródło: Englishsquare.pl

Każdy ekosystem składa się także z materii żywej i martwej w postaci liści i gałęzi. Każda warstwa roślinna w leśnym ekosystemie, posiada szczególną dla siebie faunę i florę. Ekosystemy leśne są zamieszkiwane pionowo, na całej swojej wysokości – od ziemi do najwyższych koron drzew. Ekosystem ma zazwyczaj czteropoziomową strukturę pokarmową (środowisko abiotyczne, producentów, konsumentów i reducentów). Nawet najmniejsze żyjątka mają swoją rolę w ekosystemie – np. pierścienice, czyli bezkręgowce, pełnią ważne funkcje w glebie,  użyźniając ją. 

Biomasa, czyli podstawa ekosystemu

Dobrym sposobem na opisanie całościowo ekosystemu jest definicja biomasy, określająca ilość obecnej materii żywej. Biomasę ekosystemu określa się najczęściej w stosunku do masy roślin (t/ha/m2). Ilość biomasy jest zmienna w zależności od sezonu.

Chronić przyrodę

Bez wątpienia w obliczu dzisiejszych przemian środowiska potrzebna jest zmiana relacji człowieka do przyrody. Jak wynika nie tylko z filozofii i estetyki przyrody, ale i z naszej codzienności, człowiek jest również częścią natury, dlatego powinien dbać o ekosystem, w którym sam żyje. Pamiętajmy, że przyroda istnieje nie dzięki działaniu człowieka, jest miejscem, które funkcjonuje niezależnie. Natura jest wolna i dzika, nie warto tego zmieniać.

źródło: L. Abbadie, M. Baudouin, Las środowisko żywe, encyklopediapwn.pl

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.