Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) na zlecenie Prokuratury Europejskiej weszło do budynków Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ), Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz do Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) w sprawie nieprawidłowości w priorytetowym programie Czyste Powietrze. 

CBA zabezpiecza dokumenty Czystego Powietrza

Działania służb rozpoczęły się we wtorek, 21 kwietnia 2026 roku. Obejmują biura instytucji i koncentrują się na potencjalnych nadużyciach finansowych oraz błędach urzędniczych popełnionych od 1 czerwca 2021 roku. Zażądano przekazania pełnej dokumentacji dotyczącej zasad funkcjonowania programu.

Postępowanie prowadzone jest przez Prokuraturę Europejską w sprawie niedopełnienia obowiązku przez funkcjonariuszy publicznych w związku z opracowaniem zasad funkcjonowania i wdrożenia kolejnych etapów programu Czyste Powietrze – napisał na platformie X rzecznik MKiŚ, Marek Pogorzelski. 

Służby śledcze działające na zlecenie Prokuratury Europejskiej (EPPO) miały również zażądać dokumentów od Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), które w ostatnim czasie zgłaszało zastrzeżenia do dokumentacji Resortu Klimatu. W konsekwencji pojawiły się problemy z certyfikacją środków pochodzących z unijnego programu FEnIKS. Mogło to doprowadzić do utraty ok. 1,2 mld złotych.

Jeżeli do końca tego roku nie nastąpi radykalna poprawa w obszarze Czystego Powietrza, to będziemy zmuszeni do przeniesienia środków z funduszy europejskich przeznaczonych na Czyste Powietrze na inny cel. Inaczej nie zdążymy tych pieniędzy wydać. (…) Czyste Powietrze może więc zostać bez finansowania z funduszy europejskich, a wydatki programu obciążą budżet państwa – mówił w lutym wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko.

Na koniec ubiegłego roku udało się rozliczyć z Komisją Europejską zaledwie ok. 20% zakładanej kwoty – zamiast przewidzianych 1,5 mld złotych, udało się poprawnie rozliczyć niespełna 282 mln złotych. 

Tylko 500 mln złotych na kontach WFOŚiGW. Program Czyste Powietrze straci płynność?

MKiŚ zorganizowało konferencję prasową

Według informacji podanych przez ministerstwo w całym kraju toczy się około 700 dochodzeń prowadzonych przez prokuraturę i policję. Są one związane m.in. z praktykami nieuczciwych wykonawców, którzy mogli na podstawie luk w przepisach wyłudzać dotacje, co prowadziło do problemów części beneficjentów. We wtorek, 21 kwietnia 2026 roku, MKiŚ zorganizowało konferencję prasową, na której stojąca na czele resortu Paulina Hennig-Kloska odniosła się do medialnych doniesień.

Nie wiem, czy w historii wolnej Polski zdarzył już się minister, który cieszył się na to, że funkcjonariusze CBA odwiedzili jego ministerstwo, ale muszę przyznać, że na ten moment naczekaliśmy się naprawdę długo. Z należytą starannością przekażemy (…) wszystkie niezbędne dokumenty celem rzetelnego ocenienia wszystkiego tego, co od 2021 roku działo się w programie Czyste Powietrze – procesie, którego naprawa była chyba jednym z najtrudniejszych wyzwań, z jakim zmierzyliśmy się przez ostatnie dwa lata – mówiła podczas spotkania z dziennikarzami Paulina Hennig-Kloska.

Pod lupą europejskiej prokuratury znajdą się zmiany wprowadzone od 2021 roku, czyli obejmujące również nową wersję programu funkcjonującą od 31 marca 2025 roku. Mimo to ministra klimatu i środowiska odnosząc się do działań służb wskazuje na rolę poprzedniego rządu, który w jej ocenie doprowadził do zmian prawnych w programie, które umożliwiły wyłudzenia. 

W listopadzie 2024 roku podjęliśmy najdalej idącą decyzję: czasowo zatrzymaliśmy program Czyste Powietrze. Uznaliśmy wtedy, że nie da się wymieniać kół w jadącym samochodzie – program wymagał gruntownej przebudowy – uzasadniała Paulina Hennig-Kloska.

Jak wygląda płynność Czystego Powietrza?

Z danych przekazanych przez WFOŚiGW wynika zmiany wprowadzone do programu nie przyspieszyły jego realizacji. W 2025 roku złożono ok. 50 tys. wniosków, czyli czterokrotnie mniej niż rok wcześniej. 

Rosną opóźnienia w realizacji inwestycji. Z jednej strony obniża to zaufanie obywateli do programów rządowych i spowalnia wymianę źródeł ciepła w domach. Z drugiej doprowadza do poważnych wyzwań dla przedsiębiorców tracących płynność finansową, którzy jako wykonawcy inwestycji zaangażowali się w program Czyste Powietrze. Zły stan programu doprowadził do fali protestów beneficjentów i wykonawców w całym kraju. W ich wyniku wiceminister Krzysztof Bolesta zapowiedział na drugi kwartał 2026 roku kolejne zmiany usprawniające program.

Działania służb śledczych w programie Czyste Powietrze oznaczają poważny problem nie tylko wizerunkowy dla polityków, ale przede wszystkim realne ryzyko kolejnych opóźnień dla tysięcy beneficjentów czekających na wypłaty. Do czasu ogłoszenia wniosków z czynności prowadzonych przez CBA i prokuraturę europejską odpowiedzialność polityczna za program może być cedowana w mediach pomiędzy nowym oraz poprzednim rządem doprowadzając do pogłębiającego się spadku zaufania obywateli do korzystania z państwowych dotacji. Brak realnych zmian usprawniających Czyste Powietrze może doprowadzić do niewykorzystania szansy na modernizację Polski unijnymi środkami.

Zobacz też: Columbus wskazuje, jak przeciąć węzeł gordyjski w „Czystym Powietrzu”. 10 mln zł na stole i rynkowe „sprawdzam” 

Źródła: wp.pl, PAP, MKiŚ, X (Marek Pogorzelski, Paulina Hennig-Kloska, Jacek Dobrzyński) na X, MFiP, własne

Fot. ME

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.