Polska oficjalnie dołączyła do budowy europejskiej konstelacji satelitarnej IRIS². Choć projekt to przede wszystkim inwestycja w obronność i niezależną łączność, eksperci podkreślają jego istotne znaczenie dla energetyki odnawialnej. Satelity umożliwią bowiem bezpieczne, zdalne zarządzanie siecią elektroenergetyczną, gwarantują łączność z morskimi farmami wiatrowymi oraz pozwalają błyskawicznie reagować na awarie i cyberataki.

Polska i UE budują satelity

Podpisana 21 lipca umowa między Polską a Komisją Europejską otwiera drogę do udziału naszego kraju w budowie europejskiej konstelacji IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite). Inwestycja o wartości 2,8 mld zł, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy, obejmuje udział polskich firm i instytucji w budowie kilkunastu satelitów oraz infrastruktury naziemnej.

Choć głównym celem programu jest stworzenie bezpiecznej i niezależnej łączności satelitarnej dla państw UE, eksperci zwracają uwagę, że rozwój nowoczesnych systemów obserwacji Ziemi staje się jednym z fundamentów transformacji energetycznej.

Brak przejrzystości w górnictwie. Satelity wykrywają niezgłoszone kopalnie

Satelity wspierają odnawialne źródła energii

Jeszcze kilka lat temu planowanie inwestycji w OZE opierało się głównie na pomiarach prowadzonych bezpośrednio w terenie. Obecnie jednak coraz istotniejszą rolę odgrywają dane satelitarne, które pozwalają analizować warunki pogodowe praktycznie w czasie rzeczywistym na ogromnych obszarach.

Obserwacje z orbity umożliwiają bardzo dokładne określenie nasłonecznienia, zachmurzenia, prędkości i kierunku wiatru i temperatury powierzchni. Dzięki temu inwestorzy mogą lepiej wybierać lokalizacje pod farmy fotowoltaiczne i wiatrowe, a operatorzy systemów energetycznych dokładniej prognozować produkcję.

Satelity wspierają prognozowanie OZE

Rozwój OZE wiąże się z ryzykiem większej zmienności w produkcji energii elektrycznej. Chmury mogą w ciągu kilku minut ograniczyć pracę elektrowni słonecznych, a zmiana siły wiatru wpływa na wydajność farm wiatrowych. Nowoczesne systemy satelitarne pozwalają przewidywać takie zmiany z dużym wyprzedzeniem. Operatorzy sieci przesyłowych mogą dzięki temu odpowiednio wcześniej uruchamiać magazyny energii, elektrownie szczytowo-pompowe lub inne źródła wspierjące system.

Obserwacje z orbity wykorzystywane są również do monitorowania stanu infrastruktury energetycznej. Za pomocą zdjęć radarowych można wykrywać osiadanie gruntu w pobliżu stref przesyłowych, monitorować stabilność zapór wodnych czy kontrolować stan infrastruktury przesyłowej. Po przejściu gwałtownych burz, wichur lub powodzi satelity pozwalają szybko określić skalę zniszczeń.

Dla Polski ma to szczególne znaczenie, ponieważ zgodnie z projektem aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu udział odnawialnych źródeł energii będzie systematycznie rósł w kolejnych latach.

Kosmos wspiera walkę z emisjami

Nowoczesne satelity są wykorzystywane również do monitorowania środowiska. Europejski program Copernicus umożliwia obserwację jakości powietrza, stanu lasów, suszy czy poziomu wód.

Ważną rolę ma również monitoring ilości metanu – gazu cieplarnianego, który odpowiada za znaczną część współczesnego ocieplenia klimatu. Dane satelitarne pomagają identyfikować nieszczelności w infrastrukturze gazowej oraz monitorować emisje z kopalń.

IRIS² uzupełni europejskie programy kosmiczne

Chociaż program nie zastąpi istniejących europejskich systemów satelitarnych – stanie się ich uzupełnieniem. Obecnie Unia Europejska dysponuje już programem obserwacji Ziemi Copernicus, systemem nawigacji Galileo oraz usługami monitoringu bezpieczeństwa GovSatCom. Nowa konstelacja ma przede wszystkim zapewnić Europie własną, odporną na zakłócenia infrastrukturę łączności satelitarnej. Dzięki temu dane wykorzystywane przez energetykę, administrację i służby kryzysowe będą mogły być przesyłane bez uzależnienia od komercyjnych operatorów spoza Europy.

Dla Polski oznacza to szansę na rozwój krajowego sektora technologii kosmicznych. W dłuższej perspektywie może to przełożyć się na nowe technologie, miejsca pracy oraz rozwiązania wspierające rozwój OZE.

Zobacz też: Raport UE o surowcach krytycznych. Górnictwo kosmiczne odpowiedzią na kryzys?

Źródła: Komisja Europejska, europa.eu, Space24

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.