Dwa lata po uruchomieniu Strefy Czystego Transportu (SCT) w Warszawie, pierwsze dane pomiarowe wskazują na wyraźny spadek stężeń dwutlenku azotu (NO₂) w jej granicach. Wyniki są określane jako optymistyczne, ale eksperci podkreślają, że przypisanie tej poprawy wyłącznie restrykcjom transportowym może być przedwczesne, ponieważ na sytuację wpływa też wiele czynników zewnętrznych.

Spadek zanieczyszczeń wewnątrz strefy

Przygotowane zestawienie średniorocznych stężeń NO₂ z lat 2023-2025 pokazuje, że na stacjach pomiarowych znajdujących się wewnątrz warszawskiej SCT poziom tego zanieczyszczenia spadł średnio o 18%. To wyraźnie większa zmiana niż poza obszarem strefy, gdzie spadek wyniósł ok. 5%.

Największą poprawę jakości powietrza zaobserwowano w punktach pomiarowych przy Al. Solidarności oraz ul. Grochowskiej. Jak zaznaczają eksperci, dane pochodzące z Biura Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej Urzędu Miasta nie oznaczają jednak, że różnica jest spowodowana przez ograniczanie wjazdu najbardziej emisyjnych pojazdów. Głównym powodem jest fakt, że na przestrzeni dwóch lat inne czynniki mogły mieć większy wpływ na zmniejszenie poziomu wykrywanych zanieczyszczeń w poszczególnych punktach pomiarowych. Na poziom zanieczyszczeń mogą wpływać:

• warunki atmosferyczne,
• zmiany natężenia ruchu,
• zamknięcia ulic spowodowane remontami,
• stopniowa wymiana floty pojazdów.

Mimo braku jednoznacznych dowodów na to, że poprawa jakości powietrza jest zasługą obejmującej 7% miasta SCT – wyniki pomiarów wpisują się w kierunek zakładanych zmian. 

Ślad węglowy w cieniu referendum. Krakowska SCT jako walka o zdrowie czy konflikt klasowy?

SCT to narzędzie ochrony zdrowia

Warto podkreślić, że spaliny z transportu nie rozkładają się w mieście równomiernie. Największą ekspozycję na zanieczyszczenia ponoszą mieszkańcy wokół najbardziej ruchliwych ulic. Nowe badania sugerują, że prowadzi to do nierówności zdrowotnych, które w najdotkliwszy sposób dotykają osób o niższym statusie społeczno-ekonomicznym. W związku z tym Strefa Czystego Transportu może wspierać walkę z tym problemem.

Warto jednak przypominać o celu SCT. Strefa nie jest karą dla kierowców, lecz narzędziem ochrony zdrowia – ma chronić dzieci, seniorów, kobiety w ciąży oraz mieszkańców przed drastycznymi skutkami oddychania spalinami i ograniczać koszty zdrowotne, które dziś ponosimy wszyscy – mówi Nina Bąk z Clean Cities Polska.

Według analiz Europejskiego Centrum Czystego Powietrza (ECAC), szacuje się, że dzięki poprawie jakości powietrza w latach 2018-2022 w Warszawie udało się uniknąć 2382 przedwczesnych zgonów. W badaniach przeprowadzonych w trzech polskich województwach weryfikowano zależność między obniżeniem stężenia PM2,5 a zmniejszeniem się liczby przedwczesnych zgonów oraz nagłych hospitalizacji. 

Dwutlenek azotu jest jednym z najlepiej przebadanych zanieczyszczeń komunikacyjnych. Wzrost jego stężenia o zaledwie 10 µg/m³ wiąże się z podniesieniem ryzyka rozwoju astmy o 10-17%. Koalicja Lekarzy i Naukowców na rzecz Zdrowego Powietrza wymienia jako skutki ekspozycji na wysokie stężenie NO₂ także: rozwój chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów, zaburzeń funkcji poznawczych oraz pogorszenie się koncentracji i zdolności uczenia. 

Naukowcy z Uniwersytetu Kopenhaskiego przedstawili również badanie, według którego obniżenie stężeń NO₂ do poziomów notowanych na terenach wiejskich (6 µg/m³) mogłoby wydłużyć oczekiwaną długość życia mieszkańców miast nawet o rok.

Zobacz też: Mieszkańcy będą mogli zaskarżyć programy antysmogowe. Rząd daje nowe narzędzie

Źródła: Clean Cities Polska, Zdrowe Powietrze, um.warszawa.pl, ECAC

Fot. Canva (Drone in Warsaw by Prokreacja) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.