Rozszerzenie unijnego systemu handlu emisjami ETS na spalarnie odpadów może okazać się jedną z najważniejszych zmian dla polskiej gospodarki komunalnej. Eksperci wskazują jednak, że dodatkowe koszty związane z zakupem uprawnień do emisji dwutlenku węgla mogą przełożyć się na wyższe opłaty za odbiór odpadów oraz ciepło systemowe produkowane w spalarniach.

Handel emisjami obejmie spalanie odpadów

System ETS działa w Unii Europejskiej od 2005 roku i jest jednym z głównych narzędzi ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Przedsiębiorstwa emitujące CO₂ muszą kupować odpowiednią liczbę uprawnień, których ilość z roku na rok maleje. Im wyższa emisja i droższe uprawnienia, tym większa ma być motywacja do inwestowania w technologie niskoemisyjne. Do tej pory system obejmował przede wszystkim energetykę, przemysł oraz lotnictwo, jednak Komisja Europejska chce rozszerzyć go również na spalarnie odpadów komunalnych.

Powodem jest fakt, że spalanie odpadów także wiąże się z emisją dwutlenku węgla. Choć instalacje te produkują energię elektryczną i ciepło, znaczna część spalanych śmieci zawiera tworzywa sztuczne powstałe z paliw kopalnych, których spalanie powoduje emisję CO₂. Zgodnie z unijną dyrektywą spalarnie odpadów komunalnych już od 2024 roku mają obowiązek monitorowania swoich emisji, natomiast pełne objęcie ich systemem ETS i obowiązek zakupu uprawnień zaplanowano na 2028 rok, z możliwością odroczenia przez państwa członkowskie maksymalnie do końca 2030 roku.

Komisja Europejska łagodzi cele klimatyczne ETS. Polska zachowa dostęp do Funduszu Modernizacyjnego

System obejmie polskie spalarnie

W Polsce obecnie działa 11 spalarni i współspalarni odpadów komunalnych o łącznej wydajności około 1,75 mln ton rocznie. W budowie lub rozbudowie znajduje się kolejnych 5 spalarni o wydajności ponad pół miliona ton rocznie, a ponad 40 następnych projektów jest na różnych etapach przygotowań. Oznacza to, że duża część polskiego systemu gospodarki odpadami będzie objęta kosztami wynikającymi z ETS.

Opłaty za odpady wzrosną?

Największą niewiadomą pozostaje wpływ nowych przepisów na mieszkańców – branża odpadowa szacuje, że koszty zagospodarowania odpadów w spalarniach mogą wzrosnąć nawet o około 60%, natomiast koszt produkcji ciepła w takich instalacjach nawet o ponad 50%. Nie oznacza to automatycznie, że rachunki za wywóz śmieci czy ogrzewanie wzrosną w takim samym stopniu, ponieważ końcowa cena zależy także od kosztów transportu, funkcjonowania systemów komunalnych oraz decyzji samorządów. Eksperci zaznaczają jednak, że część kosztów prawdopodobnie zostanie przeniesiona na odbiorców.

Komisja Europejska podkreśla, że celem reformy nie jest zwiększanie opłat, a zachęcenie państw do ograniczania ilości odpadów trafiających do spalarni. W unijnej hierarchii postępowania z odpadami pierwszeństwo mają zapobieganie ich powstawaniu, ponowne wykorzystanie oraz recykling, natomiast spalanie powinno być rozwiązaniem stosowanym dopiero wtedy, gdy odzysk surowców nie jest już możliwy. Objęcie spalarni ETS ma więc zwiększyć opłacalność segregacji i recyklingu oraz przyspieszyć rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym.

Zobacz też: Komisja Europejska pozywa Polskę i Hiszpanię. Opóźnienia we wdrażaniu ETS w lotnictwie

Źródła: Komisja Europejska, MKiŚ, KIGO, Portal Samorządowy

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.